Voedsel verpakken in karton lijkt eenvoudig, maar er komt meer bij kijken dan je misschien denkt. Niet elk karton is zomaar geschikt voor contact met voedsel, en de keuze voor de verkeerde verpakking kan gevolgen hebben voor de voedselveiligheid én voor de wettelijke naleving van jouw bedrijf. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over kartonnen verpakkingen en voedselcontact, zodat jij precies weet waar je op moet letten.
Wat zijn voedselveilige kartonnen verpakkingen?
Voedselveilige kartonnen verpakkingen zijn verpakkingen die zijn vervaardigd van materialen die geen schadelijke stoffen afgeven aan het voedsel waarmee ze in contact komen. Ze voldoen aan specifieke Europese en nationale regelgeving rondom materiaalcontact met levensmiddelen, en zijn bestemd voor directe of indirecte toepassing in de voedselindustrie.
Het begrip “voedselveilig” gaat verder dan alleen de grondstof karton. Ook de inkt, de lijm, de coating en eventuele toevoegingen in het productieproces moeten voldoen aan strenge eisen. Een verpakking mag geen stoffen overdragen die de gezondheid van de consument in gevaar brengen of de smaak en geur van het voedsel beïnvloeden. Denk aan verpakkingen voor brood, gebak, verse producten of snacks: allemaal toepassingen waarbij de verpakking letterlijk in contact staat met wat iemand eet.
Welke soorten karton zijn geschikt voor voedselcontact?
Voor voedselcontact zijn met name vouwkarton en massief karton geschikt, mits ze zijn geproduceerd van virgin fibers (maagdelijke vezels) of gecertificeerd gerecycled karton dat voldoet aan de geldende normen. Golfkarton wordt vaker gebruikt voor indirecte toepassingen, zoals buitenverpakkingen, tenzij het specifiek is gecertificeerd voor voedselcontact.
De meest gebruikte typen voor direct voedselcontact zijn:
- Solid bleached board (SBB) en solid bleached sulfate (SBS): Wit, gebleekt karton van maagdelijke vezels, veelgebruikt voor voedselverpakkingen zoals snackdozen en zuivelverpakkingen.
- Folding box board (FBB): Een meerlaags karton met een witte buitenlaag, geschikt voor levensmiddelen en farmaceutische toepassingen.
- Coated unbleached kraft (CUK): Sterk en vezelrijk, vaak gebruikt voor verpakkingen van diepvriesproducten en dranken.
Bij stansverpakkingen in vouwkarton is het mogelijk om food-proof uitvoeringen te kiezen die geschikt zijn voor directe toepassingen in de voedselbranche. Wij denken graag met je mee over welk materiaal het beste past bij jouw product.
Wat is het verschil tussen direct en indirect voedselcontact?
Direct voedselcontact betekent dat de verpakking rechtstreeks in aanraking komt met het voedsel, zoals een pizzadoos van binnen of een bakje voor verse producten. Indirect voedselcontact houdt in dat de verpakking het voedsel omhult via een andere laag, zoals een binnenzak of folie, waarbij het karton zelf het voedsel niet direct raakt.
Dit onderscheid is belangrijk omdat de eisen voor direct contact aanzienlijk strenger zijn. Bij indirect contact is de kans op migratie van stoffen naar het voedsel kleiner, maar ook dan moet de verpakking voldoen aan de basisvereisten. In de praktijk zie je indirect voedselcontact vaak bij:
- Buitenverpakkingen van golfkarton rondom een binnenste voedselveilige doos
- Transportverpakkingen voor verpakte levensmiddelen
- Secundaire verpakkingen waarbij het product al in een eigen omhulling zit
Voor stansverpakkingen in golfkarton geldt dat deze veelal geschikt zijn voor indirecte toepassingen, maar ook hier zijn gecertificeerde varianten beschikbaar voor directere toepassingen.
Welke eisen gelden voor karton in contact met voedsel?
Karton dat in contact komt met voedsel moet in Europa voldoen aan de Europese Kaderverordening (EG) nr. 1935/2004, die de algemene eisen vastlegt voor alle materialen die met levensmiddelen in aanraking komen. Aanvullend gelden nationale richtlijnen, zoals de BfR-aanbevelingen in Duitsland en de CEPI-richtlijnen voor de papier- en kartonindustrie.
De belangrijkste eisen op een rij:
- Migratiegrenswaarden: De hoeveelheid stoffen die vanuit het karton naar het voedsel kunnen migreren, moet onder de wettelijk vastgestelde grenswaarden blijven.
- Geen schadelijke stoffen: Verboden stoffen zoals bepaalde minerale oliën (MOSH/MOAH) mogen niet aanwezig zijn in concentraties die een risico vormen.
- Traceerbaarheid: Producenten moeten kunnen aantonen dat de gebruikte materialen voldoen aan de geldende regelgeving, inclusief documentatie van leveranciers.
- Goede productiepraktijken (GMP): De productie moet voldoen aan de GMP-verordening (EG) nr. 2023/2006 om verontreiniging tijdens het productieproces te voorkomen.
Voor bedrijven die verpakkingen inkopen, is het essentieel om van hun leverancier een conformiteitsverklaring te ontvangen. Dit document bevestigt dat de verpakking voldoet aan de van toepassing zijnde wetgeving.
Hoe kies je de juiste verpakking voor jouw voedselproduct?
De juiste verpakking voor een voedselproduct kies je op basis van vier factoren: het type voedselcontact (direct of indirect), de aard van het product (droog, vet, vochtig, diepvries), de gewenste uitstraling en het budget. Begin altijd met de vraag of jouw product direct in contact staat met de verpakking.
Een praktische aanpak ziet er als volgt uit:
- Bepaal het contacttype: Raakt het voedsel de binnenzijde van de verpakking direct, of zit er een extra laag tussen?
- Analyseer het product: Vette producten stellen andere eisen aan de barrièrewerking van karton dan droge producten. Vochtige producten vereisen een vochtbestendige coating of behandeling.
- Denk aan de keten: Hoe wordt de verpakking getransporteerd, opgeslagen en gepresenteerd? Een buitenverpakking van golfkarton kan extra bescherming bieden.
- Vraag om certificering: Zorg dat je leverancier een conformiteitsverklaring kan leveren voor de gekozen materialen.
Twijfel je over de juiste keuze? Neem contact met ons op en we helpen je graag verder. Wij kennen de markt, weten welke materialen beschikbaar zijn en adviseren je over de beste combinatie van voedselveiligheid, kwaliteit en kostprijs.
Zijn kartonnen verpakkingen ook duurzaam én voedselveilig tegelijk?
Ja, kartonnen verpakkingen kunnen tegelijkertijd duurzaam en voedselveilig zijn. De uitdaging zit in het gebruik van gerecycled materiaal: gerecycled karton kan restanten van minerale oliën of andere ongewenste stoffen bevatten. Toch zijn er gecertificeerde oplossingen beschikbaar die beide doelstellingen combineren, mits de juiste barrièretechnologie wordt toegepast.
De meest gangbare aanpak is het gebruik van een functionele barrière: een laag tussen het gerecyclede karton en het voedsel die migratie van ongewenste stoffen voorkomt. Dit maakt het mogelijk om duurzaam geproduceerde of gerecyclede vezels te gebruiken zonder concessies te doen aan de voedselveiligheid.
Wij geloven dat duurzaamheid en voedselveiligheid geen tegenstelling hoeven te zijn. Met onze Ecopaspoorten kunnen klanten de daadwerkelijke footprint van hun verpakkingen in kaart brengen en bewijsbare groene claims onderbouwen. Meer weten over onze aanpak op het gebied van duurzaamheid? Bekijk onze sociale projecten en ontdek hoe wij maatschappelijke verantwoordelijkheid koppelen aan concrete verpakkingsoplossingen.
Kortom: met de juiste materiaalkeuze, de juiste certificering en een leverancier die kennis van zaken heeft, zijn kartonnen verpakkingen een uitstekende keuze voor voedselproducten. Zowel voor de veiligheid van de consument als voor het milieu.
